Rundtur i sor Peru

Grunna tidligare daarlege erfaringar med hogda, satte me av heile 2 og ein halv dag til avklimatisering i Cusco! Byen Cusco verka "vestleg", ikkje berre i utsjaande (gjeld sentrumskjernen) men ogsaa i prisar. Der tok me eit par spansktimar, aat god mat paa det som vart vaar favorittrestaurant og traff tilfeldig paa 2 nederlanske me var paa sandboarding med i Huanchaco og yogalaeraren RW kjennar fraa Huanchaco. Saa igjen verda er ikkje stor!

Fredag morgen vakna me til vekkerklokka 04:00. Planen var nemleg at me skulle komma oss tidleg i ko for aa kjopa inngangsbillett til Machu Picchu. Deretter skulle me starte vaar vandring i morket opp mot MP for forhaapentlegvis vaere i eit folketomt MP ved soloppgang. Naar vekkerklokka ringte slo skuffelsen mot oss, det posregna og me hadde ikkje regnklaer eller gode sko!!! Har ikkje hatt regn for paa denne turen, saa det var jo typisk at det skulle regna saa masse paa sjolvaste fotodagen. RW sjekka koforhalda tvers over gata men saag kun 3 folk som spurta i regnet. Gry i sin fjerne verden tenkte at dette maa me utsetta, me maa sova meir. 05:20 regna det fortsatt like gale, men sidan me hadde svindyre togbillettar tilbake same dag, maatte me opp av senga og heller satsa paa aa ta bussen. Det var ikkje ko paa bussen, men me som maatte venta paa at bussen skulle bli fullt opp. Sjolv om me ikkje var paa MP saa tidleg som planlagt kom me opp til eit fredfullt, mektig og majestetisk skue. Skodda hang, men etter kvart letta det og vart nydeleg. Hogdepunktet var toppturen til Wayna Picchu. Bratt stigning med masse trapper, RW folte seg som paa Stolzen. Endelig fekk "Gorditaene" trening og det er lenge siden. Derfor godt med fysisk aktivitet:)
Aguas Calientes er den naeraste landsbyen til MP, og er derfor ekstremt turistifisert og overprist. Me var der kun nokre timar for toget gjekk tilbake mot Cusco. Sidan me provar aa var okonomiske tok me kun toget til ein nabolandsby og bytta der til minibuss. Me var saers glade naar me ankom Cusco etter 1 1/2 time med den verste raakjoringa nokon gong. Gry sov, men RW satt anspent, rompa var ikkje nedpaa og halsen strakk seg for aa sjaa paa vegen. Sjaaforen hadde truleg ikkje forstaatt skilta krapp sving og smal veg. Heller ikkje forstod han det farlege med aa halde seg paa feil side av vegen for aa kjore forbi ALLE bilane han kom bak. Bilturen tok faktisk 20min kortare paa veg tilbake enn fram.

Lordag morgon tok me bussen til Puno, som ligg 7 timar lengre sor der den kjente Lake Titicaca er. Flott busstur gjennom Andesfjella. Undervegs passerte me ei aldeles grusom ulykka, som kanskje hadde skjedd natta for. Ein trailer og ein buss som hadde krasja, og dei var ganske smadra. Heldigvis hadde me ein god sjaafor.

I Puno booka me ei turgruppe, faktisk ikkje den billegaste sidan me har hatt daarleg erfaring med billege turoperatorer for (Faktisk betalte dei andre i gruppa mykje meir enn oss). Sondag morgen var me plass paa brygga og hadde ein flott baattur. Fyrste stopp var paa ei lita kunstig oy av roter og straa som heitte Santa Maria, der bur dei i straahus. I starten verka det idyllisk og sjarmerande, men dei er ganske odelagt av turismen. Me provde aa halde ein samtale med ei lokal jente paa 20 aar, men annankvar setning dreide seg om salg av souvenirer og anna handverk. Ein komisk ting var at to av damene oppdaga at Ruth hadde mykje frukt i ein pose, dette var mangelvare for dei. To damer begynte aa kappast om aa faa ein byttehandel. Mot ei banan og ei mandarin kunne RW velge kva ho ville.

Tok baaten vidare i 3 timar til den fantastiske oya Amantani. Her vart me mott av "husmora vaar" som folgte oss til huset hennar der me og britiske Charlotte skulle bu. Her budde det 4 herlege ungar fraa 3 til 13 aar. Me storkoste oss med dei, spelte volleyball, gav dei eit norsk puslespel, ballongar, klistremerker og nokre av vaare klaer. Gleda var enorm saa det var verkeleg kjekt aa gje dei noko. 3 av ungane blei heilt oppslukt av puslespelet, sjolv naar det begynte aa posregna fortsatte dei aa pusla under eit teppe. Mora i huset laga mat til oss, heilt fantastisk mat laga paa baal. Me rakk og ein topptur paa oyas hogaste punkt paa 4000moh. Om kvelden vart me stasa opp med folkeslagets tradisjonelle festdrakt og tatt med paa dans. Lokalt band spelte i for fullt med gitarar og panfloyter, og me svinga oss i ringdansen saa godt me kunne.

Dagen etter besokte me nabooya Taquile, den var og idyllisk og flott men her var turistane. Paa baatturen tilbake steike me oss paa dekk 3900moh og Ruth Wenche fekk 2.grads forbrenning paa glippen mellom t-skjorta og buksa.

Tirsdag var me klare for 21 timars busstur igjen langs kysten tilbake til Lima. Ruth utsiktstaarnet vaart vakna halv 4 paa natta av eit smell og singlande glass. Deretter vart lyset i bussen skrudd paa og av 5 ganger. Bussjaaforen begynte aa raakjoyra for aa komme seg vekk. Leste etter i Lonley Planet at det var vanleg med angrep paa nattbusser denne strekningen Arequipa-Nasca. Heldigvis gjekk dette ogsaa bra.

I Lima blei me mott av Lise (tremenningen til RW som ogsaa var i Huanchaco). Ho tok oss me paa byvandring i Lima, som denne gang viste seg fraa si beste side. Det var og det Gry rakk aa faa med seg av Lima, for etter det laag ho berre til sengs paa eige rom i det herskapelege huset til Lise i Miraflores. Det var hovudverk, kvalme, diare, oppkast, feber og slapphet. Sidan me hadde flybillett til El Salvador dagen etter maatte me til doktoren for aa faa attest i tilfelle me ikkje kunne reise. Heile huset vart engasjert, husfrua, tjenestejenta og dei andre. Paa den offentlege legevakten var det stappfullt med folk, og fleire verka overraska over at ein turist gjekk offentleg i plassen for privat. Men legane og pleiarane var gode dei, har ikkje tal paa kor mange som undersokte meg. I Peru har folk ikkje raad til aa vaera sjuke, dei maa paa jobb og sjuketrygd finst ikkje. Derfor har dei ei effektiv men ufatteleg vond sproyte (2kr) som raskt fekk ned feberen fraa 39 til 37 1/2. Resten av symtoma fortsatte saa Gry holdt senga, men hadde igjen flittige hjelperar som kom med mat og drikke og det eg trengte. Mange takk!

RW og dei andre tvilte sterkt paa at me kom oss avgaarde med flyet. Men mot alle odds vakna Gry fredagsmorgen frisk som ein fisk (med unntak av vondt i laaret etter sproyta) og klar for aa fly. For aa komma oss til flyplassen tok me taxi og rett for me ankom flyplassen blei me stoppa av politiet. Den uregistrerte taxisjaaforen provde aa lyga for aa sleppa gebyr og sa at me var vennene hans. Politiet spurte deretter oss er dette en taxi, sjaaforen gjorde sterke signaler i speilet. Men dei norske jentene i baksetet er ikkje blitt Peruanerar og klarte ikkje aa lyge politiet rett opp i trynet..

Det var trist aa forlate Peru. I skrivande stund er me i El Salvador med orten stikk, mangel paa internett, dyrare prisar og posregn. Dette hortes negativt ut, men El Salvador er ogsaa eit veldig flott land og me har mykje bra aa fortelja om dette meir uturistifiserte landet. Folg med i neste episode....

Chao bonita Huanchaco:)

Hei hei folkens!

Naa er desverre tida i Huanchaco slutt for denne gong.. Naa forlet Gry dei gode surfestrendene og 2 timar med surfeundervisning fraa ein tidlegare proff som ho ikkje rakk. Nabostranda Chicama med verdas lengste bolger fekk heller ikkje nok besok av Gry.
Spanskundervisning reiser me og i fraa. Gry hadde Norsk-Spansk intercambio med David og fekk paa den maaten gratis spanskundervisning. Ruth Wenche hadde engelsk - spansk intercambio med Nilo. I tillegg reiser me begge fraa 3 gjenstaande spansktimar, men det er ikkje det verste.

Ikkje meir jobbing paa den fantastiske skulen Santo Toribio, ikkje meir ta dei rode bilane paa jobb(som me mot statestikken klarte aa komma oss igjennom utan aa bli robba eller overfallt). Bydelen me jobba i var blandt dei farlegaste omraada i Trujillo, saa lokale peruanerar er faktisk ogsaa redde for aa ferdast der. I avisene og paa nyhetene er det alltid alvorlege og groteske sakar fraa dette omraadet. Me kunne ikkje skriva det for me var ferdig med aa jobba der. Men me vart jo kjent med fleire av sjaaforane etterkvart, saa daa vart det tryggare.
Me reiser og ifraa verdas beste bakeri med herlege nysteikte brod kvar kveld, den smilande vaskerimannen med saa billige prisar, den faste internettplassen, dei utruleg gode og billige kakene i gata og mykje meir.

Trist aa forlate alt dette, surfing, strandliv, jobb, spansk, folket og alt. Saa denne vekas oppdatering bestaar seg av eindel avskjedar......

Nesten med ein gong me kom hit, spurte Juani frivillighetskoordinatoren om me kunne ha ein workshop om autisme paa ein spesialskule der laerarane ikkje var utdanna for ungar med spesielle behov. Derfor har me denne siste veka studert og leita etter relevant faginfo paa nettet om autimse, disponert stoffet og oversatt til engelsk. Me fekk og god hjelp fraa vaar ekspertkontakt i Norge, baade paa telefon og mail- tusen takk Birgitte! :) Fant ut at me saknar studenttilveringa litt, var faktisk ganske saa interessant og me laerte ein heil del.
Saa paa torsdag hadde RW og Gry kurs paa engelsk for 16 laerarar og 2 frivillige paa ein annan spesialskule i Trujillo. Rektor hadde til og med gitt ungane fri for at laerarane skulle hoyre paa oss. Juani oversatte til spansk og Roxanna skreiv notater paa whiteboard etter det me sa.

Blei nesten litt stressa daa me kom dit og dei sat klar i ein sirkel og me plutseleg vart presentert som autistekspertar, unge Gry og Ruth. Stemmer jo ikkje akkurat at me er ekspertar paa dette, saa det var jo litt pinlig at dei forventa saa mykje av oss. Men merkeleg nok vart me ikkje saa nervose. Hadde heldigvis gjort eit godt forarbeid og det gjorde nok presentasjonen lettare. Men det tok lengre tid enn venta for dei hadde saa mange innspel og sporsmaal. Me provde aa svara saa godt me kunne. Fleire ville ha oss til aa diagnostisera ungar til aa vere autistar, off ja,- dei saag verkeleg paa oss som ekspertar. 2 timar tok det for me var ferdige og me fekk fleire positive tilbakemeldingar saa det gjekk visst ganske bra.

Etterpaa tok me turen til skulen vaar ein siste gong for aa gje ein liten pakke til kvar av elevane. Dei har ikkje saa mykje, saa kjekt aa gje dei noko som kun er deira. Det vert trist aa ikkje sjaa dei meir. Etterpaa var det rett paa den siste torsdagslunsjen saman med dei andre frivillige der me fekk tale og diplom av frivilligheitskoordinatoren.

Fredag var me paa "Center de Cultura" i sentrum av Trujillo for aa markera inkluderingsdagen, ¨ingen utanfor¨ var slagordet. Ungane paa skulen vaar opptredde paa scenen med dans, musikk og teater. Kjempekjekt aa sjaa dei i aksjon med flotte kostymar. Familiane var inviterte, saa til saman var det sikkert 100 folk. Me fire frivillige vart plassert paa heidersplassen heilt framme saman med direktorane. Liker ikkje slik forskjellsbehandling, men laerarane insisterte saann. Paa slutten av programmet maatte me fram paa scenen sidan me skulle slutta. Daa fekk me to lange talar kvar paa spansk med stemningsmusikk i bakgrunnen. Forstod ikkje saa masse sidan me vart litt overvelda av alt som skjedde, men me nikka, smilte og takka saa godt me kunne. Fekk og kvar vaar indianersekk og ei peruskrivebok saa det var jo koseleg!

Etterpaa aat me lunsj med laerane, elevane og familiane. Det var ikkje saa planlagt saa me maatte venta leeenge paa maten, som bestod av ein ganske saa liten porsjon med kylling. Det var ikkje alle familiane som hadde raad til aa kome, men det var naa godt oppmote likevel. Foreldra og soskna verka veldig koselege og blide, til tross for den harde verkelegheita mange lever i.

Lordags kveld var det avslutning med"fogata". Det har blitt ein tradisjon at naar nokon reisar samlast alle til baalkos paa stranda. Det var veldig koseleg, gitarspel, sang og snakking. Mange motte opp saa me vart ein god gjeng rundt baalet.

Ellers saa gjekk tida med til aa henga med dei andre frivillige og lokale folk me kjenner. RW hadde med seg Ligrettokortspelet og det har vist seg aa bli ein slager her. Har difor blitt ein del speling i det siste og det er jo kjekt. Siste kvelden holdt Chocolate som er ein koseleg okologisk kafe ekstra aapent for oss. Aat den herlege mexicanske wrapsen med bonner og spelte ligretto i fleire timar for me for siste gong skulle ta farvel for godt...

Naa er me i Lima og ventar paa bussen til Cusco som ligg paa 3000meter. Men bussturen tek heile 22 timar, og i natt tok me buss i 9 timar saa me er nok ganske saa troytte i morgon.

Kanskje faar me provd oss meir paa spansken naa som me reiser paa eigenhand. I Huanchaco gjekk det for det meste i engelsk sidan det er ein turistvennleg plass snakkar dei fleste engelsk. Det var faktisk slik at naar Lise(tremenning til RW) kom paa besok kunne me plutseleg snakka i veg paa engelsk til ho. Det var forresten skikkeleg kjekt med besok, me hadde ei super helg!

Haaper de alle har det bra:) Klem!

Daglegliv i Huanchaco igjen..

Dagleglivet har inntatt oss igjen, etter dramatikken i Huaraz.

Avslutning for Cita og Alex som reiser tilbake til Tyskland. Paul og to andre kunstnarar bidrog med kroppsmaling.

Gry og Omar

Trivelege folk. Juan, Sita, Christel og Victoria.

RW, Mareikja og Nilo.

Kitty fraa Nederland i midten, ho jobbar paa same prosjekt som oss.

Kva skjer her? Er saa lenge sidan me har skrevet, at me tek ein punktvis oppdatering denn gongen.

- Gry hoyrer igjen. Etter 6 sproyter inn og ut med varmt vatn i kvart oyra, blei horselen saa god som ny.

- Me var paa dagsutflukt med klassane vaare. Koyrte i ein og ein halv time kvar veg, saa det var ikkje mykje tid til overs paa sjolve plassen. Men borna storkoste seg til hog latinomusikk og drossevis av mat og snop, eit gedigent etegilde. Foreldre var ogsaa invitert, saa RW fekk helsa paa modre og sostre i klassen hennar. Diverre var det kun ei mor i klassen til Gry som motte opp...

Ruth Wenche fekk og vaere med 3 andre klassar til dyrehage, piknik og fysisk aktivitet. Veldig bra dag. Borna oppforte seg eksemplarisk, og fekk maange gode minner aa sjaa tilbake paa.

- Me har provd sandboarding saman med ein gjeng frivillige. Artig! Det var skummelt aa staa paa toppen fyrste gongen, men sand er ikkje saa raskt som sno... Kjekt aa gjere noko anna! Nederlendarane var imponert over fjellgeitene fraa Norge, for kvar gong me rann ned ville me gaa opp igjen.

- Me har eit prosjekt paa gang her. Har vore ein dag og observert paa ein annan spesialskule og skal tilbake neste veke for aa gi tips/ha ein workshop med laerarane i forhold til arbeid med autistar. Skal ha med oss tolk, sidan dei ikkje snakkar engelsk. Kom gjerne med tips i forhold til dette. Me veit at det er mange ressurspersonar som les bloggen. Hjelp mottas med stor takk:)

- Gry folte seg som ein kjendis her ein dag ho var aa surfa. Etter ein av dei beste bolgene ho har tatt, blei ho mott av 20-30 skrikande ungar paa klassetur som hylte og ropte at ho maatte uti igjen, alle ropte i kor igjen og igjen... Dei tok bileter og lurte paa om ho reiste saman med andre surferar fraa Norge. Hehehehe... Komisk, heldigvis var det maange folk som var uti sjoen og forhaapentligvis mista dei ho ut av syne, for neste bolge var ikkje like bra...

- Gry skulka og jobben og surfa i Chicama, kor dei har verdens lengste bolger. FANTASTISK! Det var ikkje dei lengste bolgene den dagen, men likavel lengste bolge Gry har surfa: 80 meter lang. Bolgene der kan bli opp til ein km, saa maa nok tilbake!

- Det finst mange gleder her i livet, for fleire av borna i klassen til RW er ein av gledene aa faa pussa tennene eller vaska seg med sjampoo og saape. Daa kjem dei smilande og stolte og viser seg fram og vil at me skal lukte paa dei.

- I tillegg er det er mange triste skjebner her. Daa me var paa besok paa den andre spesialskulen traff me ein gut paa 14 aar som kun hadde gaatt paa skule sidan han var 12. Daa kunne han ikkje sitje og var akkurat som ein stor baby. Foreldra er analfabete og visste ikkje korleis han kunne faa plass paa ein skule. No har han gaatt paa skule i 2 aar og kan sitje, kle paa seg og ete sjolv paa skulen, men ikkje heime.

- Traff og paa ei nederlandsk dame som har arbeida med fattige og funksjonhemma i 20 aar. Ho reiser dagleg inn i fattige omraader og gjer mange familiar som har born med funksjonshemningar avlastning. Ei av jentene ho tek seg av, er ei autistisk jente RW har jobba litt med. Ho fortalte at mora kvar gong sa til henne: ¨Please give her away, please¨..

-Naa naermer det seg snart avreise fraa Huanchaco der me har budd i snart 10 veker. Gry vil gjerne vere lengre, medan RW snart er klar for aa oppleva nye ting! Det vert nok trist aa forlate alle folka, ungane paa skulen og det avslappande livet her.

Men det ikkje saerlig kjekt aa fortelje lokale folk om kor me skal reisa sidan dei ikkje har raad til aa reisa i sitt eige land ein gong. Etterkvart kjenner turistane fedrelandet deira betre enn dei sjolv. Cusco er for eksempel ein plass der saa og sei ingen peruanere me kjenner har raad til aa reise. For ein urettferdigheit at me kan reise kor me vil og dei ikkje kan. Dei er likevel stolt av landet sitt. Daa me tok bussen med ungane paa spesialskulen koyrte me forbi mange ekstremt fattige omraader og sjolv dei mest skropelege skura har eit peruansk flagg vaiande i vinden. Myndigheitene gjer lite for dei fattige og verkar til aa helst ville goyme det vekk. Fattigdommen i Peru er enorm og det er tragisk at dei ikkje har nokon som helst rettigheiter i livet! Er naerast umogleg aa kome seg opp fraa det livet ein er fodt til.

Slik bur mange av ungane paa skulen me jobbar. Har mange fleire bileter, men tek laang tid aa laste opp bileter her.

No i helga faar me besok av Lise, tremenningen til RW. Ho studerer i Lima og hadde lyst paa ein helgetur! Det vert jammen meg stas med besok! :) Haaper paa fint ver og at Huanchaco viser seg paa sitt beste.

Haaper at alle har det berre bra! Og ja, me er glade for alle tips til arbeidet med autistar. ;)

Litt bileter fraa skulen :)

I gymrommet, denne dagen var ballaktivitetar i fokus.

Gry leiker med ungane i friminuttet, dei storkoser seg.

Morgonsamling i klasserommet der RW jobbar mest.

Herlege ungar!

Populaer karusell.

Dette er klassen der Gry jobbar.

Dette er klassen der RW jobbar.